Op 10 december 2025 werd het officieel bekend:

‘DE ITALIAANSE KEUKEN IS DE EERSTE TER WERELD DIE DOOR UNESCO IS ERKEND ALS IMMATERIEEL ERFGOED VAN DE MENSHEID.

‘’UNESCO heeft de Italiaanse keuken officieel erkend als immaterieel erfgoed van de mensheid: het is de eerste keuken ter wereld die deze prestigieuze titel heeft behaald. Deze historische prestatie viert niet alleen onze gerechten, maar ook de hele toeleveringsketen die ze mogelijk maakt: boeren, veehouders, vissers, voedselambachtslieden, restaurateurs, chefs en families die kennis en tradities generaties lang hebben doorgegeven.

Het is de erkenning van een voedselmodel dat kwaliteit, duurzaamheid, territoriale identiteit en creativiteit combineert, een symbool van Italiaanse uitmuntendheid wereldwijd. De Italiaanse regering en het Ministerie van Landbouw, Voedselsoevereiniteit en Bosbouw hebben deze kandidatuur, die Italië en zijn gastronomisch erfgoed in zijn geheel vertegenwoordigt, enthousiast gesteund.

Vandaag vieren we een prestatie die het hele land toebehoort. Onze keuken wordt officieel werelderfgoed.’’ Dit zijn de woorden van de Italiaanse overheid. Maar ook wij zijn supertrots op de Italiaanse keuken en het feit dat wij daar iedere dag van mogen genieten.

De Italiaanse keuken is niet alleen goed eten en drinken maar heeft zoveel tradities die voor de Italianen zo vanzelfsprekend zijn maar voor de rest van (met name Noord-Europa) niet.

Colazione

Een uitgebreid ontbijt zoals Nederlanders dat kennen bestaat in Italië niet. We ontbijten met een brioche en een cappuccino. Dat is dan ook direct de laatste cappuccino van de dag! Alhoewel veel Nederlanders denken dat we heel veel koffiedrinken, is dat niet waar. Een caffé al banco (aan de bar) om een uur of 10 en na de pranzo en cena, maar meer ook niet.  Als ik bij mijn buurvrouw koffie ga drinken, krijg ik 1 kopje uit de cafetière, en dat kopje is heel klein. Wel vaak met een scheutje grappa erin (caffé corretto). Een caffé macchiato mag zowel ’s ochtends als na de overige maaltijden. Dit is geen cappuccino maar een espresso met een klein scheutje melk. Zonder melk heet het een caffé liscio (zonder niks), met melk noemen we dus een caffé macchiato (gevlekt). Overigens gebruiken we eigenlijk nooit het woord ‘espresso’ in Piëmonte, een espresso is ‘un caffé’. En alleen al al deze voorbeelden is wat de Italiaanse keuken zo bijzonder maakt. Het is een keuken vol met tradities die iedere Italiaan kent en volgt zonder erover na te denken.

Pranzo 
 

Het middageten wordt pranzo genoemd en is een warme lunch. Niet alle Italianen eten warm tussen de middag, maar bijna iedereen wel. Werklui die buiten aan het werk zijn schuiven rond 12.00 aan in één van de vele trattorie en ook de medewerkers van de banken komen rond een uur of half 2 aan in het restaurant voor hun lunch. De pranzo is zo verankerd in het Italiaanse leven dat het door de werkgever wordt betaald, het is een recht om goed te eten in Italië. Pranzo verdeelt de dag ook in tweeën. Als je een afspraak maakt is het voor de pranzo (ochtend) of na de pranzo (in de winter na 14.00, in de zomer vaak na 16.00) Tijden afspreken om te gaan eten is er sowieso niet bij. Iedereen weet wanneer ze worden verwacht aan te schuiven. De pranzo is tussen 12.00 en 13.00, de cena (diner) is vanaf 20.00. Niks moeilijk doen, iedereen weet dat. Heerlijk duidelijk.

De belangrijkste pranzo is op zondag. Dan gaat heel Italië met de familie uiteten of eten bij de familie. Een heerlijke traditie die zo van zelfsprekend is dat het ook voor ons een onderdeel van ons leven is geworden. Zondagmiddagpranzo is heilig, ook voor ons. Of we eten bij Italiaanse vrienden of we gaan met Italiaanse vrienden uiteten. Een zondagmiddagpranzo doe je met zijn allen, gezelligheid kent geen tijd. Vaak zit je van 13.00 tot 17.00 aan tafel. Heerlijk te genieten van het eten en het praten over het eten. Ik ken geen volk dat zoveel over eten praat als de Italianen.

Cena

De cena is het diner. Bij ons in Piëmonte beginnen we om 20.00, in het zuiden kan dit veel later worden, wel tot 22.00. De cena bestaat uit een antipasto, primo, secondo en een dolce. Ik red het vaak niet om alles te nemen maar JP wel. De antipasto kan het beste omschreven worden als een (uitgebreid) voorgerecht. De primo is pasta of risotto, ook dit is eigenlijk een ‘voor’ gerecht (primo betekent eerste) want de secondo is pas het vlees, dus het hoofdgerecht. Een pasta als hoofdgerecht bestaat dus niet bij ons. En pasta met kip is ondenkbaar. Ook heeft iedere pastasoort zijn eigen saus. En geraspte kaas op een pasta met zeevruchten is absoluut verboden. De secondo is vlees of vis. Aardappeltjes of groenten zijn een bijgerecht en worden altijd apart geserveerd. Een bord met vlees, groenten en aardappelen zoals in Nederland is niet aan de orde. Allemaal ‘ongeschreven’ regels waar iedere Italiaan zich aan houdt zonder over na te denken. En er is trouwens geen Italiaan die de deur uitgaat zonder het nuttigen van een dolce (dessert).

‘’Koken betekent zorgen voor familie, vrienden en gasten”, zei premier Giorgia Meloni. “Het combineert onze geschiedenis en toekomst, het doorgeven van eeuwenoude kennis en die voortdurend omzetten in iets nieuws, waarbij het milieu en biodiversiteit verdedigd worden. De Italiaanse keuken is onze formidabelste ambassadeur’’.

En daar sluiten wij ons helemaal bij aan!

Ook zin om te genieten van al het goede wat de Piemontese keuken te bieden heeft? Op Casa Valle Erro wordt 3x per week gekookt door onze chef-kok Gianluca en zijn vrouw Emanuela.

Stuur een mailtje naar [email protected] en vraag naar de mogelijkheden!